پزشک خود باشیم

چهارشنبه 31 فروردین 1390

آلتادین ALTHADIN

نویسنده: موسی نایینی   

 آلتادین     ALTHADIN

 

اشكال دارویی :

قرص مكیدنی 700 میلی گرمی

موارد مصرف :

آلتادین در درمان التهاب و تحریك مخاط گلو بكار می رود همچنین به عنوان خلط آور در سرفه های تحریكی ناشی از افزایش ترشحات مجاری تنفسی فوقانی استفاده می شود.

اجزاء فرآورده :

قرص آلتادین حاوی 220 میلی گرم پودر گل ختمی ، 150 میلی گرم عصاره تام شیرین بیان و 2 میلی گرم اسانس نعناع می باشد .   

مواد ویژه :

موسیلاژ ( گالاكتورونیك ، گلوكورنیك اسید ، رامنوز ... ) پكتین ، آسپاراژین ، لسیتین ، منتول ، فلاونوییدها و گلیسیریزین .

آثار فارماكولوژیك و مكانیسم اثر :

آلتادین با داشتن موسیلاژ و سایر مواد  موثر دارای خاصیت نرم كننده و كاهش دهنده تحر یكات و التهابات خفیف در مخاط دهان و گلو می باشد . احتمالا این اثر با ایجاد یك غشا و مانع فیزیكی برای جلوگیری از گسترش تحریكات ظاهر می شود .

مقدار مصرف :

طبق دستور پزشك و یا هر 2 تا 3 ساعت یك قرص مكیده شود .

مصرف در حاملگی و شیردهی :

ایمنی مصرف آلتادین در دوران بارداری و شیردهی به اثبات نرسیده است با این وجود منافع آن در برابر مضار آن باید سنجیده شود .

چهارشنبه 31 فروردین 1390

آلیكوم ALICOM

نویسنده: موسی نایینی   

آلیكوم  ALICOM

اشكال دارویی :

قرص روكشدار 260 میلی گرمی

 موارد مصرف :

آلیكوم در زیادی فشار خون ، چربی خون ، تصلب شرائین و پیشگیری از ترومبوز بكار می رود .

اجزاء فرآورده :

قرص آلیكوم حاوی 100 میلی گرم پودر سیر ( Allium sativum ) می باشد .

مواد موثره :

تیو آللیل ها و شمتقات آنها نظیر آلیئین ،‌آلیسین ،‌آجوئین ،‌دی آللیل دی سولفاید و دی آللیل تری سولفاید

آثار فارماكولوژیك و مكانیسم اثر :

مطالعات نشان داده است كه سیر با اثر مستقیم روی عضلات صاف دیواره عروق باعث وازودیلاتاسیون عروق محیطی می گردد به نظر می رسد این دارو با باز نمون كانالهای پتاسیم  موجب هیپر پلاریزه سیون پتانسیل غشا و وازودیلاتاسیون عروق می گردد .

همچنین مطالعات در آزمایشگاه كه با عصاره آبی ، عصاره الكلی و با پودر سیر انجام پذیرفته نشان داده است كه سیر ازطریق فعال كردن نیتریك اكساید سنتتاز باعث افزایش تولید نیتریك اكساید و در نتیجه پائین آمدن فشار خون می گردد این نتایج توسط آزمایشات در انسان نیز تایید گردیده است .

از سیر در كاهش كلسترول و تری گلیسیرد احتمالا از طریق مهار آنزیم های كلیدی سنتز كلسترول و اسید های جرب مانند هیدروكسی متیل گلوتاریل كوآنزیم A و استیل كوآكربوكسیلاز ظاهر می شود .

سیر با افزایش فعالیت فیبرینو لیتیكی ،‌افزایش انعقاد و وقفه و تجمع پلاكتی از ایجاد لخته جلوگیری می كند .

تداخل دارویی :

در بیمارانی كه تحت درمان با استیل سالیسیلیك اسید و یا سایر داروهای ضد انعقاد و داروهای پایین آورنده قند خون می باشند با احتیاط مصرف شود .

مقدارمصرف :

روزی 3 بار ، هر بار 2-1 قرص بعد از غذا میل شود .

موارد احتیاط :

مصرف زیاد سیر ممكن است باعث خونریزی پس از جراحی گردد .

عوارض جانبی :

با مقدار مصرف پیشنهاد شده عوارضی مشاهده نشده است ولی مصرف مقادیر زیاد آن و یا در صورت خالی بودن معده ممكن است اختلالات گوارشی نظیر سوزش معده ، تهوع ،‌استفراغ و اسهال ایجاد نماید . همچنین در افراد حساس واكنش های آلرژیك مانند درماتیت تماسی و حملات آسم با مصرف سیر گزارش شده است .

موارد منع مصرف :

این فرآروده در افراد حساس به سیر و افراد میتلا به زخمهای حاد دستگاه گوارش ممنوعیت مصرف دارد .

مصرف در حاملگی وشیردهی :

مطالعات در آزمایشگاه نشان داده است كه سیر موجب انقباضات رحمی می گردد و ایمنی مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی به اثبات نرسیده است لذا توصیه می شود در این دوران مصرف نگردد .

چهارشنبه 31 فروردین 1390

رژیم غذایی زنان در دوران شیردهی

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی زنان در دوران شیردهی

 

رژیم غذایی زنی که شیر می دهد باید غنی از پروتئین ، کلسیم ، آهن و ویتامین باشد. یک سوم نیاز برای ترشح شیر از ذخایر چربی بدن که در سه ماهه ی سوم تشکیل شده است، تامین می شود و دو سوم دیگر باید از طریق تغذیه بر آورده شود.

مادری که شیر می دهد ، هر روز باید حداقل ، مواد زیر را مصرف کند:
1) نیم لیتر شیر کامل + 60 گرم پنیر
2) 30 گرم کره ( دارای ویتامین A)
3) 150 تا 200 گرم گوشت بدون چربی ، مرغ یا ماهی
4) 2.3 میوه در روز
5) سبزی های برگ سبز
6) گاهی یک وعده ی غذایی دارای حبوبات
برای یک زن شیر ده ، 2500 تا 2700 کالری انرژی لازم است که باید در 4 وعده ی کوچک غذایی معادل هم به اضافه ی دو میان وعده تامین شود .
در دوران شیردهی ، دانستن رژیم غذایی برای لاغری مناسب نیست .

در دوران بارداری از مصرف مواد غذایی زیر خودداری کنید.
آشامیدنی های محرک مانند: قهوه ، چای و نوشابه های گازدار .
مواد غذایی ای که موجب تغییر طعم شیر می شوند( انواع کلم ، سیر ، پیاز ، مارچوبه ، تربچه ) .
بعد از زایمان ، زیادی وزن حداقل همان قدر که مربوط به ایجاد ذخیره ی چربی است ، مربوط به تجمع آب در بدن نیز می باشد، بنابراین :
1- مصرف قند و شکر را کم کنید .
2- مواظب باشید مواد غذایی ای مصرف کنید که مقدار چربی آن کم باشد.
3- نمک را از سر سفره حذف کنید و غذای کم نمک بخورید .
4- غذاهای غنی از پتاسیم ، مانند سبزیجات و انواع آب میوه مصرف کنید .
5- هر چه زودتر یک فعالیت بدنی را شروع کنید.

سه شنبه 30 فروردین 1390

تغذیه پس از زایمان

نویسنده: موسی نایینی   

تغذیه پس از زایمان

 

 

بعد از وضع حمل تمام خانم‌ها تمایل دارند كه به وزن قبل از حاملگی خود برگردند و نگران هستند كه این مورد چه مدت طول خواهد کشید بلافاصله بعد از زایمان به دنبال تخلیه محتویات رحم و خونریزی طبیعی حدود 5 تا 6 كیلوگرم، وزن كاهش می‌‌یابد.
در طول 6 هفته اول بعد از زایمان 2 تا 3 كیلوگرم دیگر وزن كاهش پیدا می‌‌كند كه این كاهش وزن به علت از دست دادن مایع از طریق ادرار است. اكثر خانم‌ها در طی 6 ماه بعد از زایمان به وزن قبل از حاملگی خود می‌‌رسند. از عواملی كه بر روند كاهش وزن بعد از زایمان تاثیر دارند: حاملگی اول،‌ شیردهی، برگشت زود هنگام به كار خارج از خانه و … می‌‌باشند.
در طی 6 هفته اول بعد از زایمان نباید محدودیت انرژی داشته باشید. زیرا بدن نیازمند است تا آنچه در زمان تولد نوزاد ازدست رفته است بازیابد و نیاز كودك تامین شود. در انجام كارهای منزل كمك كرده و احتمالا كار خود را شروع كنید. تغذیه با شیر مادر به طور معجزه‌آسا باعث كاهش وزن نمی‌‌شود ولی به كاهش وزن كمك می‌‌كند.
خانمی كه زایمان كرده است در واقع مسئول تغذیه خود و نوزادش می‌‌باشد، پس باید رژیم غذایی خود را با دقت انتخاب كند. رژیم بعد از زایمان باید با دقت دوران بارداری رعایت شود. خوردن همه مواد مانند حبوبات و دانه‌های مغذی، میوه‌های تازه، سبزیجات و غذاهایی كه پروتئین و كلسیم و آهن را به فراوانی فراهم می‌‌كنند باید مورد توجه قرارگیرد. متخصصان و كارشناسان در بحث‌های پرستاری مادران توصیه به اضافه كردن انرژی به میزان 500 كالری در روز را دارند. به طور متوسط اكثر زنان شیرده روزانه 2700 كالری انرژی نیاز دارند. خوردن كمتر از 1800 كالری در روز منجر به كاهش تولید شیر و ضعف می‌‌شود. در این دوران، شیردهی و آزاد شدن اكسی توسین (هورمون آزاد شده از هیپوفیز) باعث می‌‌شود كه مادر احساس تشنگی بیشتری بكند. به همین دلیل مادر در این دوران بیشتر از بقیه مواقع آب می‌‌نوشد و اگر چه كه تاثیر زیادی در تامین شیر ندارد ولی دانشكده متخصصین زنان و مامایی آمریكا نوشیدن حداقل 8 تا 12 لیوان آب در روز را به مادران توصیه می‌‌كند.
مواد غذایی كه مادر می‌‌خورد و می‌‌نوشد بر روی شیردهی تاثیر می‌‌گذارد. بنابراین نظارت بر غذای مادر درواقع نظارت بر غذای كودك است. بطوریكه اگر مادر غذای نامناسب مصرف كند، نوزاد در واقع با رفتارش مادر را متوجه می‌‌سازد. مانند گریه‌كردن، خواب كم، بی‌قراری و… همچنین مادر باید در مورد مصرف غذاهای آلرژی‌زا دقت كافی داشته باشد، زیرا نوزاد به یك سری از مواد غذایی كه مادر می‌‌خورد حساس بوده و پاسخ آن را به صورت علایم پوستی نشان می‌‌دهد. مصرف بعضی از غذاها توسط مادر باعث قولنج معمولی در نوزاد می‌‌شود. از جمله كلم و شیر گاو.
مادران در این دوران باید همانند دوران بارداری میزان آهن دریافتی را كنترل كنند، هر چند كه در دوران بارداری تمام ویتامین‌ها و مواد لازم را به طور كامل دریافت كرده باشند. مادر در این دوران به طور معمول قرص آهن را برای تامین آهن مورد نیاز خود و نوزادش مصرف می‌‌كند. بسیاری از خانم‌ها ذخایر آهن خود را طی زایمان‌های مكرر به میزان قابل توجهی از دست می‌‌دهند. بنابراین مادران باید در این دوران از نظر ذخایر آهن كنترل شوند. البته این نكته قابل توجه است كه این مواد كمكی (مانند ویتامین‌ها) نباید جایگزین یك رژیم غذایی خوب شوند.
مادران با رعایت رژیم غذایی متنوع و مناسب سلامت خود و نوزاد خود را تضمین می‌‌كنند. با توجه به این كه در این دوران هر هفته در حدود نیم تا یك كیلوگرم وزن مادر كاهش می‌‌یابد، رژیم غذایی كم‌چرب به همراه ورزش‌های مناسب در این روند تاثیر بسزایی دارند. ولی باید توجه داشت كه كاهش سریع وزن مادر به عنوان یك خطر برای نوزاد است، زیرا این عمل باعث می‌‌شود سم معمولی كه در چربی‌های بدن ذخیره شده است را به جریان خون رها كند و میزان مواد سمی یا آلوده‌كننده در شیر بالا رود.
یكی از راه‌هایی كه باعث می‌‌شود وزن مادر به طور منظم كاهش یابد و هیچ گونه خطری هم برای نوزاد ندارد، شیردهی می‌باشد. مادرانی كه نوزاد خود را شیر می‌دهند،  كالری بیشتر از مادرانی كه شیردهی نمی‌‌كنند  مصرف می‌‌كنند.
مادران محترم باید توجه داشته باشند كه حداقل در 6 هفته اول بعد از زایمان حتی نباید به فكر كاهش وزن باشند، زیرا محدود كردن آنچه شما در هفته‌های اول زایمان می‌‌خورید باعث كاهش تولید شیر می‌‌شود. مصرف مواد غذایی كه پر از فیبر هستند مانند میوه‌ها و سبزی‌ها قسمت اصلی رژیم غذایی این دوران محسوب می‌‌شوند (حتی بیشتر از زمان بارداری). از مزایای این مواد غذایی فیبردار، تامین حركات دودی روده‌ها است كه برای درمان یبوست و هموروئید (بواسیر) مفید می‌‌باشد.
هرگز خیلی زود به فكر بارداری مجدد نباشید. شما باید ذخایر مواد مغذی بدن خود را تقویت كنید تا آغاز پرفروغی برای جنین بعدی شما باشد. بارداری و شیردهی فشار زیادی بر بدن شما وارد می‌‌سازد. بارداری‌های پی‌درپی بر ذخایر مواد مغذی شما نظیر كلسیم و آهن و سطح انرژی، فشار اضافی وارد خواهد آورد به خصوص اگر شیرده نیز باشید.
جهت كاهش وزن خود در بارداری اول محدودیت شدید كالری برای خود ایجاد نكنید، رژیم فوق العاده كم كالری از تامین مواد مغذی مهم در دوره بارداری بخصوص مواد مغذی نظیر كلسیم و آهن ناتوان هستند.
از استعمال دخانیات و داروهای غیر مجاز خودداری كنید و راجع به داروهایی كه مصرف می‌‌كنید یا قصد مصرف آن را دارید با پزشك خود مشورت كنید.

سه شنبه 30 فروردین 1390

تغذیه تکمیلی شیرخواران

نویسنده: موسی نایینی   

 

تغذیه تکمیلی شیرخواران

 

شیر مادر بهترین و كاملترین غذا برای شیرخواران زیر 6 ماه می‌باشد و در این دوران شیر مادر به تنهایی به علاوه قطره مولتی ویتامین (از 15 روزگی) كلیه نیازهای تغذیه‌ای شیرخوار را تامین می‌كند.
 غذای كمكی برای شیرخوار باید پس از 6 ماهگی شروع شود، زیرا بعد از6ماهگی نیازهای غذایی شیرخوار به تنهایی با شیر برآورده نمی‌شود و لازم است علاوه بر شیر مادر، تغذیه كودك با غذاهای نیمه جامد نیز شروع شود. تغذیه تكمیلی علاوه بر تامین انرژی، دوران بسیار حساسی برای ایجاد عادات صحیح غذایی و استفاده از غذای سفره خانواده است.
 شروع تغذیه تكمیلی قبل از 6 ماهگی به دلیل آماده نبودن دستگاه گوارش شیرخوار برای پذیرش غذاهای دیگر غیر از شیر، اقدام نادرستی است. چون دستگاه گوارش كودك هنوز تكامل نیافته و با كوچكترین آلودگی به علت عدم رعایت بهداشت امكان ابتلا به عفونت‌ها از جمله اسهال افزایش می‌یابد و باعث كاهش یا توقف رشد شیرخوار می‌شود. از طرف دیگر شروع زودرس تغذیه تكمیلی سبب كاهش مدت زمان مكیدن پستان مادر می‌شود. بعلاوه ممكن است غذای كمكی در مقایسه با شیر مادر، انرژی و مواد مغذی كمتری به كودك برساند كه موجب اختلال رشد كودك و در نهایت سوءتغذیه او می‌شود. همچنین زود شروع كردن تغذیه تكمیلی احتمال بروز حساسیت به بعضی از مواد غذایی را در كودك افزایش می‌دهد.
 نتیجه‌ این كه بهترین سن شروع غذای كمكی بعد از پایان ماه ششم زندگی است. البته‌ این به آن معنی نیست كه باید دفعات شیردهی را كم كرد، بلكه باید مادر ترغیب شود هر زمان كه كودك تمایل دارد شیر خود را به او بدهد و براساس سن كودك چند نوبت نیز غذای كمكی بعد از شیر مادر به او داده شود. اگر غذای كمكی دیر شروع شود كودك تمایل خود را به خوردن غذاهای دیگر و امتحان كردن مزه و طعم‌های جدید از دست می‌دهد. همچنین تكامل عمل جویدن به تعویق می‌افتد و كودك غذای دیگری جز شیر مادر و یا مایعات را نمی‌خورد كه‌ این خود منجر به كم غذایی، اختلال رشد و سوء تغذیه می‌شود

.
 اصول كلی كه باید در مورد تغذیه تكمیلی رعایت شوند عبارتند از


ـ مواد غذایی باید از نظر مقدار و نوع به تدریج به غذای شیرخوار اضافه شود.
ـ ابتدا از یك نوع غذای ساده شروع و به تدریج مخلوطی از چند نوع غذا داده شود.
 ـ از مقدار كم شروع و به تدریج بر مقدار آن افزوده شود.   

 ـ بین اضافه كردن مواد غذایی مختلف حدود 7ـ5 روز فاصله لازم است. زیرا شیرخوار باید به یك نوع غذا عادت كند و بعد غذای جدید اضافه شود. اضافه كردن یك به یك مواد سبب می‌شود اگر كودك ناسازگاری به یك ماده غذایی داشته باشد شناخته شود و بتوان آن را از غذا حذف كرد. همچنین دستگاه گوارش كودك فرصت پیدا كند تا به غذا عادت كند.

 ـ ابتدا باید غذا رقیق تهیه شود به طوری كه غلظت آن كمی‌بیشتر از شیر مادر باشد. سپس به تدریج بر غلظت آن افزوده شود. سفت كردن تدریجی غذا سبب یاد گرفتن عمل جویدن می‌شود.

 ـ اگر در شروع غذای تكمیلی، شیرخوار به غذای خاصی بی‌میل بود، نباید در خوردن آن پافشاری كرد و می‌توان یك تا دو هفته آن غذا را حذف و سپس دوباره به او داد.
 برای اطلاعات بیشتر در مورد اهمیت شیر مادر اینجا را كلیك كنید.
 تغذیه شیرخوار
 كودك در ابتدا در مرحله نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌كند. با بزرگ‌تر شدن او مواد خوراكی دیگر نیز به فهرست غذایی او اضافه می‌شود تا زمانی كه او هم مانند دیگر افراد خانواده تغذیه كند. برخی مادران به راستی نمی‌دانند چه زمان می‌توان كودك را با موادی غیر از شیر تغذیه كرد و حتی گاهی نوع مواد غذایی و مقدار مصرف آنها را بخوبی نمی‌شناسند. در این مبحث سعی شده است در مورد پخت غذاهای كمكی در سنین معین اطلاعاتی داده شود.
 شروع غذای كمكی از 6 ماه به بعد است كه با فرنی آغاز می‌شود و طرز تهیه آن را در طرز تهیه
فرنی  می‌توانید ببینید. بعد از فرنی، تغذیه كمكی كودك حریره بادام و پوره سیب زمینی و … است. كم كم تا یك سالگی، تنوع غذایی باعث رشد قوه چشایی كودك و كشف رنگها و مزه‌ها و بوهای مختلف توسط او می‌شود. با این كار كودك قدرت انتخاب پیدا می‌كند و این مرحله از رشد، اهمیت بسیار زیادی دارد.
 تغذیه شیرخوار در ماه هفتم
 دو هفته اول: تغذیه با
حریره بادام
. حریره بادام نیز مانند فرنی از یك قاشق مرباخوری یك بار در روز شروع می‌شود و تا روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوری در روز می‌رسد. فراموش نشود كه در این مدت به تدریج مقدار و دفعات تغذیه با حریره بادام افزایش می‌یابد و تغذیه با فرنی كم می‌شود.
 دو هفته آخر: ضمن ادامه تغذیه با شیر مادر قبل از هر وعده غذای كمكی، در این دو هفته شیرخوار با غذای جدیدی آشنا شده و سوپ به رژیم غذایی او افزوده می‌شود. به ‌این ترتیب كه روز اول، صبح و عصر و شب هر بار از 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره بادام استفاده می‌كند و ظهر علاوه بر فرنی یا حریره بادام، یك قاشق مرباخوری به سوپ ظهر و شب اضافه اضافه ولی از فرنی یا حریره بادام كم می‌شود تا بر حسب اشتهای كودك مقدار سوپ به 3 تا 6 قاشق مرباخوری در هر وعده برسد.
طرز تهیه سوپ

 برای سهولت كار و رعایت تنوع در غذای شیرخوار، می‌توان یك روز در میان از فرنی و حریره بادام استفاده كرد.
 برای تنوع بخشیدن به غذای كودك باید هر چند روز یك بار مواد تشكیل دهنده سوپ را تغییر داد. هر سه روز یكبار می‌توان جو، بلغور، گندم و رشته فرنگی را كه قبلا پخته و نرم شده است به اندازه یك قاشق مرباخوری به سوپ اضافه كرد. بعد از اضافه كردن جو، گندم و … بهتر است به اندازه یك قاشق مرباخوری كره یا روغن مایع به سوپ اضافه نمود. افزودن كره یا روغن مایع به غذای شیرخوار به ویژه شیرخوارانی كه رشد كافی ندارند به رشد آنان كمك می‌كند. از سبزی‌های نشاسته‌ای و یا سایر سبزی‌ها می‌توان
پوره  تهیه كرد و به جای یك وعده فرنی، صبح یا عصر از پوره استفاده نمود.
 برنامه غذایی كودك در دو هفته آخر ماه هشتم زندگی
 صبح: 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره + نصف زرده تخم مرغ
ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره و یا پوره
 ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوری سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوری ماست
 عصر: 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره و یا پوره
 شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوری سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوری ماست
 تغذیه شیرخواران در دو هفته اول ماه نهم
 در این زمان می‌توان حبوبات را نیز به سوپ شیرخوار اضافه كرد. به طور معمول تغذیه حبوبات از عدس و ماش كه هضم آسان‌تری دارند شروع می‌شود. در صورت امكان می‌توان جوانه عدس یا ماش را به محتویات سوپ افزود. در مورد سایر حبوبات مثل لوبیا چیتی، لوبیا قرمز و … بهتر است قبلا آنها را خیسانده سپس پوستشان را جدا كرده و بعد از پختن به سوپ افزود. هر سه روز یكبار می‌توان نوع حبوبات را تغییر داد. اگر از آرد حبوبات استفاده می‌شود یك قاشق مرباخوری سرصاف كافی است. اضافه كردن كره یا روغن مایع به سوپ به اندازه یك قاشق مرباخوری برای شیرخوارانی كه خوب وزن نمی‌گیرند توصیه می‌شود.
 دو هفته دوم ماه نهم
 در این دو هفته باید میوه را به صورت آب میوه تازه در منزل تهیه كرد. همچنین باید از میوه‌های فصل باشد. در ابندا و در روز اول، تغذیه شیرخوار را با یك قاشق مرباخوری آب میوه همراه با یك قاشق مرباخوری آب سالم و ساده شروع كرده و كم كم به 6 قاشق مرباخوری آب میوه خالص در روز‌های بعد رسانید. آب میوه را می‌توان روزانه بعد از فرنی یا حریره در ساعت 10 صبح به شیرخوار داد.
 برنامه غذایی شیرخوار در اواخر ماه نهم
 صبح: 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره + نصف زرده تخم مرغ
ساعت ده صبح: 3 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره یا پوره + 6 قاشق مرباخوری آب میوه فصل
 ظهر: 3 تا 6 قاشق مرباخوری سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوری ماست
 عصر: 3 قاشق مرباخوری پوره یا فرنی و یا حریره
 شب: 3 تا 6 قاشق مرباخوری سوپ + 2 تا 4 قاشق مرباخوری ماست
 توجه: تا یك سالگی استفاده از كیوی، انواع توت (توت سفید، توت فرنگی و تمشك) خربزه، آلبالو و گیلاس به علت ایجاد حساسیت در شیرخوار توصیه نمی‌شود.
 ماه یازدهم و دوازدهم
 تنوع غذا در تهیه سوپ، كته، پوره و … رعایت می‌شود. همچنین با توجه به اشتهای كودك می‌توان به مقدار غذای هر وعده او اضافه كرد. توصیه می‌شود كه هنوز هم از دادن غذاهای سفره خانواده به علت داشتن نمك و چاشنی اجتناب شود.
 توجه: از پایان شش ماهگی و همزمان با شروع غذای كمكی تا پایان 12 ماهگی، غذای اصلی شیرخوار هنوز شیر مادر است. لذا تغذیه با شیر مادر به طور مكرر و برحسب تقاضا و تمایل شیرخوار در تمام مدت شب و روز به ویژه قبل از هر وعده غذای كمكی باید مورد توجه قرار گیرد.
 از دادن مواد غذایی زیر تا یك سالگی باید اجتناب كرد، چون گروهی ایجاد حساسیت می‌كنند، برخی باعث خفگی شیرخوار شده و تعدادی نیز مشكلات دیگری به وجود می‌آورند:
ـ مواد غذایی كه ممكن است در شیرخوار زیر یك سال ایجاد حساسیت كنند مانند:
 شیر گاو (جوشاندن شیر در تهیه فرنی، مقدار ماده آلرژی موجود در شیر را كم می‌كند)، سفیده تخم‌مرغ، انواع توت، كیوی، آلبالو، گیلاس، خربزه و بادام زمینی.
  ـ مواد غذایی كه در دوره شیرخوارگی مجاز نیست و ممكن است باعث خفگی شیرخوار شود مانند:
 دانه كشمش، دانه انگور، ذرت، تكه‌های سوسیس، آجیل، تكه‌های سفت و خام سبزی‌ها مثل هویچ و … و تكه‌های گوشت.
 ـ مواد غذایی كه ممكن است مشكلات دیگری ایجاد كنند مانند قهوه یا چای پررنگ كه سبب بی‌قراری كودك می‌شود.
عسل كه باعث احتمال مسمومیت می‌شود (بوتولیسم) ‌ولی استفاده از عسل پاستوریزه اشكالی ندارد. به طور كلی تا یك سالگی، عسل غیرپاستوریزه، ‌شیر پاستوریزه، پنیر، سفیده تخم مرغ، شكلات، میگو، فلفل و ادویه‌جات، ترشی‌ها، نمك، نوشابه‌های گازدار، آب میوه‌های صنعتی و از میوه‌ها، خربزه، كیوی، انواع توت (توت سفید، توت فرنگی، تمشك)، آلبالو، گیلاس و یا از حبوبات، لپه و نخود، همچنین از گروه سبزی‌ها، اسفناج و كلم توصیه نمی‌شوند

سه شنبه 30 فروردین 1390

رژیم غذایی درفشار خون بالا

نویسنده: موسی نایینی   

 

رژیم غذایی درفشار خون بالا

 

 

چاقی و اضافه وزن مسلماً با فشارخون بالا ارتباط دارد. شیوع این مشكل در افراد جوان دچار اضافه وزن دو برابر و در افراد مسن و چاق 50 درصد بیشتر از افراد دارای وزن طبیعی است. در مردان به ازای هر 10 درصد افزایش وزن، فشار خون 6/6 میلیمترجیوه بالاتر می‌رود.

اكثر افراد مبتلا به پرفشاری علایمی ‌ندارند، اما این مشكل  می‌تواند سبب آسیب حاد یا مزمن به بخش‌های مختلف بدن شود. در مغز این مشكل به مویرگ‌های خونی آسیب می‌رساند، در نتیجه سكته مغزی بروز می‌كند. در چشم‌ها، پرفشاری سبب آسیب به مویرگ‌های خونی و بروز اختلال بینایی و در كلیه‌ها نیز سبب نارسایی كلیه می‌شود. ممكن است علایمی‌‌ از قبیل سردرد، دردهای قفسه سینه و تنگی نفس نیز بروز كند.

مواردی از پرفشاری كه در حد مرزی هستند، اغلب بدون درمان باقی می‌مانند. درمان غیردارویی شامل: ‌كاهش نمك در رژیم غذایی، ترك سیگار، انجام ورزش منظم و استفاده از روش‌های شل‌كردن عضلات است. داروهای ضد فشارخون نیز ممكن است تجویز شوند.

چه غذاهایی مفید هستند ؟

عموما اعتقاد پزشكان به این است كه افراد دچار پرفشاری، نیاز به كاهش دریافت سدیم دارند. پتاسیم و كلسیم اضافی نیز می‌تواند به كاهش فشارخون كمك كند.

ـ موز، زردآلو، انجیر، گریپ‌فروت، هلو، انگور و آلو میوه‌هایی سرشار از پتاسیم هستند و سیب‌زمینی، سیر، براكلی، كدو سبز، قارچ و گوجه‌فرنگی و سبزی‌ها سرشار از پتاسیم هستند. حبوبات نیز از این نظر غنی‌اند.

میوه‌ها و سبزی‌ها دارای مقدار كم ‌سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند. در مطالعات مقایسه‌ای میان گیاه‌خواران با افراد غیرگیاه‌خوار، مشاهده شده است كه متوسط فشارخون گیاه‌خواران كمتر است. یكی از علل این تفاوت را دریافت بیشتر پتاسیم در گیاه‌خواران دانسته‌اند.

ـ مركبات، توت‌ها و سبزی‌های دارای برگ سبز، ‌منابع خوب ویتامین ث هستند . دریافت كم این ویتامین با پرفشاری ارتباط دارد. مصرف مكمل ویتامین ث  درافراد دچار پرفشاری و همچنین افراد سالم سبب كاهش فشارخون می‌شود.

ـ گوشت و مرغ طبخ شده بدون نمك برای افراد دچار پرفشاری توصیه می‌شود. برای معطركردن گوشت می‌توان از سبزیهای معطر، ادویه‌ها و میوه‌ها استفاده كرد. به عنوان مثال برای گوشت گوسفند از مرزنگوش و مریم گلی، برای مرغ از شوید و ترخون و برای جگر از پرتقال می‌توان استفاده كرد.

ـ ماهی تازه، ‌منجمد یا كنسروشده بدون آب نمك خوب هستند. می‌توان ماهی را با برگ‌بو، شوید، فلفل قرمز و سیاه، ادویه‌ها، مركبات، سس‌های خانگی بدون نمك و سایر سبزی‌ها معطر كرد. ماهی‌های حاوی اسیدهای چرب مفید از قبیل حلوا، قزل‌آلا و قباد  چندین بار در هفته توصیه می‌شوند.

ـ‌ سبزی‌های ریشه‌ای از قبیل سیب‌زمینی، همچنین برنج، ماكارونی، رشته‌ها و حلیم‌ بدون نمك و همچنین مواد نشاسته‌ای دارای سدیم كم هستند و می‌توان به عنوان پایه‌ای برای وعده غذایی از آنها استفاده كرد.

ـ دانه كنجد و سبزی‌های برگ سبز، منابع كم سدیم و تامین كننده كلسیم هستند.

ـ سیر نیز به كاهش فشارخون كمك می‌كند.

از چه غذاهایی باید پرهیز كرد؟

ـ از سوسیس، كالباس، كنسرو گوشت، برگرها و سایر فرآورده‌های گوشتی به علت دارا بودن مقادیر بالای سدیم باید پرهیز كرد. سبزی‌های كنسروشده در آب نمك، زیتون شور، چیپس و سایر تنقلات شور نیز نباید مصرف شوند.

ـ ماهی دودی یا كنسروشده و تن ماهی سرشار از سدیم هستند.

ـ سس‌ها، ‌سوپ‌ها، قرص‌های گوشت، كنسرو لوبیا و سایر غذاهای آماده مصرف می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.

ـ مصرف الكل با فشاربالا ارتباط داشته و می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.

ـ در طبخ به جای كره و روغن نباتی جامد بهتر است از روغن زیتون، سویا و كانولا استفاده كرد.

ـ مواد حاوی كافئین از قبیل قهوه، چای، نوشابه‌های كولا و شكلات، سبب افزایش فشارخون می‌شوند و باید در حد اعتدال مصرف شوند.

چند نكته :

ـ كاهش وزن و حفظ وزن طبیعی از اركان اساسی هر برنامه طراحی شده جهت مقابله با پرفشاری هستند.

ـ نیاز روزانه یك فرد بزرگسال به نمك یك دهم قاشق چای‌خوری است. مقادیر بیشتر نمك فقط در شرایط آب و هوایی گرم و یا در طول شیردهی لازم است. در این موارد یك قاشق چای خوری نمك كافی خواهد بود.

ـ برای كاهش فشارخون پیاده روی سریع 30 تا 45 دقیقه در روز  و  3 تا 5 بار در هفته توصیه می شود.

ـ مصرف سیگار سبب تشدید پرفشاری شده بنابراین توصیه به ترك سیگار می‌شود.

دوشنبه 29 فروردین 1390

رژیم غذایی در بیماران قلبی

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی در بیماران قلبی

 

بیماری كرونر قلبی به صورت مشكلاتی از قبیل دردهای آنژینی و انفاركتوس (حمله قلبی) بروز می‌كند. آنچه كه سبب بروز بیماری قلبی می‌شود، تشكیل تدریجی رسوب‌های چربی یا پلاك‌ها در لایه داخلی دیواره سرخرگ‌ها می‌باشد. این رسوب‌ها سبب محدودكردن عبور خون می‌شوند كه این پدیده را تصلب شرایین یا سخت شدن رگ‌ها (آترواسكلروز) می‌نامند.

در این بیماری هیچ علامت واضحی وجود ندارد‌‌، اما این تا هنگامی‌ است كه آسیب به سرخرگ‌ها آنقدر جدی شود كه جریان خون به قلب محدود شده و سبب بروز درد شود. مسدود شدن كامل یك سرخرگ خون‌رسان به قلب، منجر به حمله قلبی ناگهانی و كشنده می‌شود. روش‌های متداول جهت پیشگیری از تصلب شرایین شامل كاهش فشارخون، دریافت رژیم غذایی كم‌چربی، كاهش وزن اضافی و ترك سیگار می‌باشد. به برخی افراد نیز جهت كاهش كلسترول خون، دارو داده می‌شود.

تحقیقات نشان می‌دهند كه ارتباط مستقیمی‌‌ میان رژیم غذایی و بیماری قلبی وجود دارد و با دریافت یك رژیم غذایی سالم می‌توان سلامتی قلب و دستگاه گردش خون را حفظ كرد.

چه غذاهایی برای قلب مفید هستند؟

كلم برگ، كلم قرمز، گل كلم، كلم بروكسل، بروكلی، ‌شلغم، چغندر، اسفناج، مارچوبه، لوبیا سبز، نخود سبز، لوبیا قرمز، لوبیا چشم بلبلی، نخود خشك و عصاره مخمر دارای ویتامین‌های گروه ب خصوصا اسیدفولیك هستند. تحقیقات متعددی نشان داده‌اند كه اسید فولیكی كه بطور طبیعی در مواد غذایی یافت می‌شود، می‌تواند سبب كاهش ماده‌ای در خون به نام هموسیستئین شود و به این ترتیب از ابتلا به تصلب شرایین پیشگیری كند. دانشمندان بر این باور هستند كه این ماده مستقیما به دیواره رگ‌ها آسیب می‌رساند و سبب تشكیل رسوب‌های چربی می‌شود. تخمین زده شده است كه افزایش دریافت روزانه اسید فولیك به میزان 100 میكروگرم، سبب كاهش مرگ‌ مرتبط با بیماری های قلبی به میزان 7 درصد  در مردان و 5 درصد در زنان می‌شود.

در جوامعی كه مصرف كننده مقادیر فراوانی از ماهی‌های روغنی هستند، مشاهده شده است كه شیوع بیماری‌های كرونر قلبی كمتر از جوامعی است كه مقدار خیلی كمی‌ ماهی مصرف می‌كنند. ماهی‌های روغنی از قبیل ماهی آزاد و سایر ماهی‌ها از قبیل قباد، حلوا، شیر، كیلكا، و اوزون‌برون دارای اسیدهای چرب مفید می‌باشند.  دانشمندان معتقد هستند كه این مواد باعث كاهش خطر انعقاد خون و همچنین ممانعت از افزایش چربی‌های مضر خون می‌شوند.

مصرف ماهی حداقل 3 بار در هفته، برای افرادی كه دارای سابقه بیماری قلبی و همچنین افرادی كه مایل به پیشگیری از ابتلا به این بیماری هستند توصیه می‌شود.

جو دوسر، حبوبات، سیب و گلابی غنی از فیبر محلول هستند كه به كاهش سطوح كلسترول خون كمك می‌كنند. ‌سیر نیز اثر مشابهی دارد. افزایش كلسترول خون، به خصوص ال دی ال (كلسترول بد)، یكی از عوامل خطر عمده در بروز تصلب شرایین است. مصرف منظم چنین غذاهایی به كاهش ال دی ال كمك می‌كند.

روغن زیتون، ‌روغن كانولا، مغزها و دانه‌ها حاوی نوعی از اسیدهای چرب به نام موفا هستند كه به كاهش سطح ال دی ال كمك می‌كنند.

میوه‌ها و سبزی‌ها حاوی ویتامین‌های آنتی اكسیدان (ضد سرطان)، مواد معدنی و مواد مغذی مفیدی هستند كه سبب متوقف‌كردن آسیب ناشی از عمل مواد سرطان‌زا به دیواره سرخرگ‌ها می‌شوند.

مصرف حداقل روزانه 3 واحد از این غذاها توصیه می‌شود. سه چهارم لیوان آب میوه یا سبزی‌ها به عنوان یك واحد محسوب می‌شود كه معادل یك عدد میوه متوسط یا یك لیوان سبزی خرد شده خام یا نصف لیوان پخته است.

از چه غذاهایی باید پرهیز كنیم؟

گوشت و فرآورده‌های آن، لبنیات پرچربی و كره، ‌غنی از نوعی چربی هستند كه باعث افزایش سطح ال دی ال  در خون می‌شوند. مصرف این غذاها را باید به حداقل رساند.

همچنین مصرف كیك و بیسكویت به علت نوع چربی بكار رفته در آن‌ها سبب افزایش سطح ال دی ال   می‌شود.

انواع غذاها و سوپ‌های آماده مصرف و یا كنسرو شده، ‌غذاهای بیرون از منزل، سوسیس و كالباس و گوشت‌های نمك سود شده و بطور كلی گوشت و فرآورده‌های آن و همچنین تنقلات شور، سرشار از نمك (سدیم كلراید) هستند. دریافت زیاد سدیم با فشارخون بالا ارتباط دارد كه از عوامل خطر جدی در بروز بیماری قلبی می‌باشد. كاهش مصرف این نوع غذاها و نمك طعام سر سفره به كاهش فشارخون كمك می‌كند.

چند نكته:

به سیگاری‌ها توصیه می‌شود كه به ترك سیگار مبادرت ورزند زیرا نیكوتین سبب افزایش ضربان قلب، افزایش فشارخون و افزایش نیاز بافت قلب به اكسیژن می‌شود. با مصرف سیگار توانایی خون در حمل اكسیژن كاهش می‌یابد. عوامل سرطان‌زای دود سیگار به دیواره سرخرگ‌ها آسیب می‌رسانند. استراحت و شل‌كردن عضلات، ‌جهت كاهش میزان استرس لازم است. استرس از طریق افزایش هورمون‌های استرس (از جمله آدرنالین) سبب تولید و افزایش كلسترول می‌شود.

دوشنبه 29 فروردین 1390

رژیم غذایی درکم خونی و فقرآهن

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی درکم خونی و فقرآهن

 

كم‌خونی وضعیتی است كه در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون كاهش یافته و تبادل اكسیژن و دی‌اكسیدكربن بین خون و سلول‌هادچار اختلال می‌شود. از علل ایجادكننده كم‌خونی می‌توان كمبودهای تغذیه‌ای، خونریزی، ناهنجاری‌های ژنتیكی، بیماری‌های مزمن و یا مسمومیت‌های دارویی را نام برد. منظور از كم‌خونی‌های تغذیه ای كم‌خونی‌هایی است كه در اثر دریافت ناكافی مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

از مهم‌ترین مواد مغذی جهت خون‌سازی كه كمبود آن‌ها موجب بروز كم‌خونی می‌شود می‌توان به آهن،‌ ویتامین ب 12 و اسیدفولیك اشاره كرد. از بین آن‌ها كم‌خونی ناشی از فقر آهن یكی از شایع‌ترین كم‌خونی‌های تغذیه‌ای است.

كم‌خونی ناشی از فقر آهن

فقر آهن یكی از شایع‌ترین اختلالات تغذیه‌ای در كشورهای در حال توسعه و مهم‌ترین علت كم‌خونی تغذیهای در كودكان و زنان در سنین باروری است كه با ایجاد گلبول‌های قرمز كوچك و كاهش میزان هموگلوبین مشخص می‌شود كه این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت‌های بهداشتی، كاهش  بهره‌وری در اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماری در مادران و كودكان و بالاخره كاهش ظرفیت جسمی‌ و روانی در بخش بزرگی از جامعه می‌شود.

میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیكی افراد متفاوت است. مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت‌ها به آهن بیشتری نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر كم‌خونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای 6ـ4 ماه اول زندگی كافی است. ولی در مورد نوزادانی كه با وزن كم متولد می‌شوند، ذخایر آهن كم بوده و باید از 3 ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراكی خورانده شود. همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل كه نوزاد را از یك سوم كل خونش محروم می‌كند، خطر فقر آهن را افزایش می‌دهد.  

دلایل فقر آهن

دلایل گوناگونی برای كمبود آهن وجود دارد كه از آن جمله می‌توان به علل زیر اشاره كرد

1 ـ دریافت ناكافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده كه در آن آهن كمی ‌وجود دارد، مانند بعضی از رژیم‌های گیاه خواری.

2 ـ جذب ناكافی آهن در اثر اسهال، كاهش ترشح اسید معده، مشكلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل كلستیرامین، سایمتیدین، پانكراتین، رانیتیدین و تتراسایكلین).

3 ـ افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

4 ـ خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها. كمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

علایم كم‌خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علایم كم‌خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در كم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی).

درمان كم‌خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان كم‌خونی از چند روش استفاده می‌شود كه بهترین و كم‌خطرترین آن‌ها استفاده از مكمل‌های خوراكی است. درمان با نمك‌های ساده آهن مثل سولفات فروی خوراكی كاملا موثر بوده و به شكل قرص، كپسول یا مایع است و باید مصرف آن‌ها تا چندین ماه ادامه یابد.

چنانكه این قرص‌ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بیشتر صورت می‌گیرد، ولی در این حالت سبب تحریك معده و بروز مشكلات گوارشی می‌شوند. عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می‌توان به حداقل رساند، به شرطی كه آهن را با میزان بسیار كم مصرف كرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن كاهش یابند.

ویتامینC  جذب آهن را افزایش می‌دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C به همراه آهن پیشنهاد می‌شود. علاوه بر درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه كرد. جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شكل آهن موجود در آن می‌باشد. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی، پرندگان (آهن هم) بیشتر جذب می‌شود، در حالی كه جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) كمتر می‌باشد. باید توجه داشت كه ویتامینC    جذب آهن سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) را بیشتر می‌كند. مصرف چای همراه یا بلافاصله بعد از غذا می‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد كاهش دهد.

قهوه، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیك) و فیبرهای غذایی جذب آهن را  به علت تشكیل كمپلكس‌های نامحلول كاهش می‌دهند. بنابراین فرآورده‌های حاوی آهن، طی یك ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یك از این مواد نباید مصرف شود.

منابع غذایی آهن دار

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشك (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.

عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آن‌ها:

 ـ اسید سیتریك و اسید اسكوربیك یا ویتامین ث كه در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل كلم، سبزی‌ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند می‌توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

2 ـ اسید مالیك و اسید تارتاریك كه در هویج، سیب زمینی، چغندر، كدوتنبل، گوجه فرنگی، كلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن می‌شوند.

3 ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می‌شود.

توصیه‌های كلی زیر را به كار ببندید:

1 ـ استفاده از غذاهایی كه غنی از آهن می‌باشند.

2 ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب‌فروت، گوجه فرنگی، كلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)

3 ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

4 ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.

5 ـ برطرف كردن مشكلات گوارشی و یبوست.

6 ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراكی مانند خاك، یخ) كه خود از علایم كم خونی فقر آهن می باشند.

7 ـ مشاوره با پزشك و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود كم‌خونی.

8 ـ استفاده از نانهایی كه از خمیر ورآمده تهیه شده‌اند.

9 ـ استفاده از خشكبار مثل توت خشك، برگه آلو، انجیر خشك و كشمش كه منابع خوبی از آهن هستند.

10 ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.

11 ـ شست و شو و ضد عفونی كردن سبزی‌هایی كه استفاده می‌كنید.

12 ـ شستن كامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج

13 ـ مصرف روزانه یك قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

14 ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تكمیلی تا پایان 2 سالگی در كودكان.

دوشنبه 29 فروردین 1390

تغذیه زنان باردار

نویسنده: موسی نایینی   

 

تغذیه زنان باردار

 

 

بدون شك یكی از بزرگترین آرزوهای تمامی‌زنان، داشتن نوزادی سالم و تندرست است. به این جهت تمامی‌مادران سعی بر آن دارند تا عوامل مؤثر بر بهبود روند بارداری و نتیجه آن را مورد بررسی قرار دهند و تا جای ممكن از عوامل زیان‌آور دوری جویند. تغییرات زیادی در اثر بارداری در بدن مادر به وجود می‌آید و عوامل زیادی در تعیین روند صحیح بارداری و نتیجه بارداری موثر هستند. یكی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین نكات، تغذیه مادر باردار می‌باشد. زیرا رشد و نمو كامل جنین رابطه تنگاتنگی با تغذیه مادر داشته، تامین نیازهای او با دریافت مواد مغذی مادر عجین شده، تنها راه برآوردن نیازهای انرژی و ساختاری او به واسطه جفت است. به علاوه تغییرات فیزیولوژیك خاص این دوران را نیز باید مد نظر داشت چرا كه متابولیسم موادغذایی و حتی نیاز به آنها در این مدت تغییر می یابد. بنابراین توجه به این تغییرات وتنظیم یك برنامه غذایی متناسب با آن در این دوران ضروری به نظر می رسد.
بحث های زیادی رژیم های غذایی زنان باردار منجر به تناقض و ابهامات بسیار شده و رژیم های غذایی مختلفی نیز ارائه شده است. از آنجا كه به علت مسایل انسانی نمی توان مطالعات فقر غذایی در زن باردار را به صورت تجربی بررسی كرد،طرح مطالعات معنی دار تغذیه در بارداری انسان بسیار مشكل است و در مواردی كه به علت مسایل اجتماعی و اقتصادی كمبود موادغذایی بروز می كند، اثرات آن غیر قابل سنجش است.
تغییرات وزن در دوران بارداری بسیار متغییر بوده و در محدوده ای از كاهش وزن تا افزایش 23 كیلو گرمی و یاحتی بیشتر قرار گرفته است. در دو سوی این محدوده، شیوع عوارض بالینی افزایش می یابد اما در بین این حد، طبیعی محسوب می شود. هیچ تغییر وزنی در طول بارداری را نمی توان به عنوان الگوی طبیعی تعیین كرد و دیگران را نسبت به آن سنجید زیرا اگر الگوهای تغییر وزن بسیار متنوع هستند. به طور معمول زنان  باردار در طول حاملگی حدود 10 تا 12 كیلوگرم اضافه وزن دارند. افزایش وزن بدن در طول حاملگی به صورت یكنواخت نیست. در 3 ماهه اول افزایش وزن آهسته و حدود یك تا دو كیلوگرم در هفته می‌باشد. البته هر گونه تغییر وزن ناگهانی باید گزارش داده شود. سوالی كه برای  بسیاری از خانم‌ها مطرح می‌باشد این است كه افزایش وزن دوران بارداری به چه صورت كاهش می‌یابد؟

قسمت اعظم كاهش وزن مادر در زمان زایمان (حدود 5/5 كیلوگرم) و در دو هفته اول بعد از زایمان (حدود 4 كیلوگرم) است. 5/2 كیلوگرم باقی مانده از هفته دوم تا ماه 6 بعد از زایمان كاهش می‌یابد. البته زنانی كه قبلا زایمان داشته‌اند، میزان بیشتری از افزایش وزن زمان حاملگی خود را حفظ خواهند كرد.

رشد جنین از اولین مراحل تكامل بستگی به مواد غذایی دارد كه از مادر كسب می‌شود. غذای مصرفی توسط مادر ابتدا به اشكال ذخیره‌ای درآمده و سپس به طور مدام و منظم نیازهای انرژی، ترمیم بافتی و رشد را برطرف می‌كند. رژیم غذایی تنظیم شده یكی از مهمترین عواملی است كه سلامت آینده مادر و بچه را تضمین می‌كند و با وزن كردن متوالی باید مطمئن شد كه مادر اضافه وزن مطلوب را دارد یا نه.

هر خانم باردار احتیاجات غذایی خود را باید از همه گروه‌های مواد غذایی (لینك به گروههای غذایی) فراهم كند.

 

در اینجا به طور خلاصه درباره هر گروه صحبت می‌كنیم.

1 ـ نان:

خانم‌های باردار تقریبا بیشترین نیاز خود را از این گروه فراهم می‌كنند. البته این نكته قابل توجه است كه بین نیاز و رفع احتیاج تفاوت قایل شویم. هر خانم در طول حاملگی، روزانه به 300 كیلوكالری انرژی بیشتر نیاز دارد. اگر انرژی به میزان كافی نباشد، پروتئین بجای آن كه جهت نقش حیاتی خود در رشد و تكامل ذخیره شود، به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد. غذاهای این گروه دارای مقادیر بالای كربوهیدرات هستند كه منبع اولیه انرژی می‌باشند.

حبوبات یك منبع خوب برای پروتئین هستند كه به عنوان سازنده بافت‌های بدن برای مادر و بچه می‌باشد. در طی 6 ماهه آخر حدود یك كیلوگرم پروتئین توسط مادر ذخیره می‌شود. البته قسمت عمده پروتئین از منابع حیوانی مثل گوشت و مرغ می‌باشد. بسیاری ازحبوبات غنی از آهن و ویتامین ب  هستند. نیاز به آهن در جریان حاملگی زیاد می‌شود و از آنجایی كه نیاز به آهن درطی 4 ماهه اول بارداری كم است، دراین مدت تجویز آهن اضافی ضرورتی ندارد ولی بعد از این باید علاوه بر رعایت رژیم غذایی، قرص آهن نیز مصرف شود.

سبزیجات می‌توانند مقدار زیادی از ویتامین‌ها از جمله آ و ث و مواد معدنی و فیبر را فراهم كنند. یكی از مشكلات خانم‌های باردار در دوران بارداری یبوست است كه با مصرف سبزی‌ها این مشكل برطرف می‌شود. نیاز به ویتامین ث  در حاملگی 70 درصد بیشتر از زمان غیرحاملگی است كه یك رژیم معمولی خوب به راحتی این مقدار را در اختیار مادر قرار می‌دهد. كلم، حبوبات، سیب زمینی، اسفناج، دانه‌های سبز و گوجه‌فرنگی غنی از ویتامین ث هستند و به جذب آهن موجود در غذاها كمك می‌كنند. بدن ما ذخیره ویتامین  ث ندارد و با مصرف درست مواد غذایی احتیاج به این ویتامین براحتی فراهم می‌شود. سبزیجات سبز تیره و زرد تیره مانند هویج یا زردك، سیب زمینی، فلفل سبز و كلم بروكلی سرشار از ویتامین آهستند كه برای رشد و سلامت بدن مادر و جنین لازم است.

میوه‌هایی مثل پرتقال، گریپ فروت، نارنگی، لیمو و انگور منشا بسیار خوبی برای ویتامین ث هستند. هر خانم باردار می‌تواند در روز چندین بار از این گروه استفاده كرده و نیاز خود را به ویتامین‌هایی مثل آ و ث  برآورده كند. بطورمثال آب میوه یا میوه تازه را با صبحانه یا بین غذا، میوه تازه یا خشك یا سالاد میوه را به همراه ناهار و كمپوت میوه را برای دسر و شام مصرف كند.

4 ـ گوشت:

پروتئین كه یك ماده اصلی برای مادر و نوزادش می‌باشد به طور مشخص در این گروه وجود دارد. ویتامینی كه تنها در این گروه وجود دارد ویتامین ب 12 است. در مادرانی كه گیاهخوار هستند، ذخایر ویتامین ب 12 نوزادان آنها پایین است. این گروه جزو گروه‌های اصلی غذایی برای مادران باردار به حساب می‌آید كه باید در وعده‌های غذایی آنها گنجانده شود.

5 ـ شیر و ماست:

محصولات لبنی میزان زیادی از احتیاجات غذایی را برآورده می‌كنند، بخصوص كلسیم و پروتئین كه در این مواد می‌باشد. در طول حاملگی حدود 30 گرم كلسیم در مادر تجمع می‌یابد كه اكثر آن در اواخر حاملگی در جنین ذخیره می‌شود.

كلسیم ماده اصلی در تشكیل استخوان و دندان است. اگر جذب كلسیم مادر كافی نباشد، جنین از كلسیم استخوان‌های مادر استفاده می‌كند كه این باعث می‌شود مادر در آینده دچار استئوپروز یا پوكی استخوان (لینك به این مطلب) شود.

هر خانم باردار باید سعی كند در روز حداقل یك لیوان شیر (لینك به شیر) مصرف كند. اگر مادری از مزه شیر راضی نیست، باید آن را با اضافه كردن موادی مانند كاكائو و امثال آن برای خود قابل قبول سازد یا با اضافه كردن آن در سوپ یا پنیر رنده شده یا سالاد و یا هر طریقی دیگر آن را مصرف كند. البته این شامل آن دسته از افراد كه مشكل گوارش داشته قادر به تحمل شیر نیستند نمی‌باشد كه در این صورت به جای آن می‌توانند معادل آن یك فنجان ماست یا پنیر استفاده كنند و یا از روش درمان این مشكل (لینك به این مطلب در مطلب مربوط به شیر) بهره ببرند.

اگر چه بستنی به علت شیر موجود در آن كلسیم دارد، ولی برای تامین كلسیم لازم یك خانم باردار باید یك فنجان و نیم از این مواد مصرف شود. زیرا در بستنی علاوه بر شیر مقدار زیادی شكر و هوا هست كه این باعث كاهش میزان شیر و كلسیم لازم می‌شود. البته منابع غیرلبنی كلسیم مانند ماهی ساردین و ماهی آزاد نیز می‌باشند.

باید توجه داشت كه چربی‌ها و روغن و شكر با احتیاط مصرف شوند.

الگوی غذایی روزانه زنان باردار

 

نوع غذا

مقدار

پروتئین (گرم)

شیر بدون چربی یا كم چربی ماست و پنیر

3 تا 4 لیوان

33 تا 42

گوشت،ماكیان، ماهی و تخم مرغ

2 واحد (180-120 گرم)

28 تا 42

سبزی های دارای برگ سبز یا زرد تیره پخته یا خام سبزیهای نشاسته ای شامل سیب زمینی، نخود خشك و حبوبات

 3 تا 5 واحد، اغلب تمام انواع آن

6 تا 10

میوه تازه یا كمپوت یا رنگ نارنجی تیره شامل زردآلو، هلو و طالبی

2 تا 4 واحد، اغلب تمام آنواع آن

1 تا 2

غلات كامل و نان های غنی شده و سریال ها(غلات فراورده شده)

7 واحد یا بیشتر

بالاتر از 14

چربی ها و شیرنی ها

در حد اعتدال

متفاوت

مجموع پروتئین

 

بالاتر از 73

یکشنبه 28 فروردین 1390

تغذیه در نوجوانان

نویسنده: موسی نایینی   

 

تغذیه در نوجوانان

 

دوره نوجوانی دوره انتقال از كودكی به جوانی است كه با جهش رشد جسمی‌و بلوغ توام است. بنابراین تغذیه این دوران از نظر رشد اهمیت زیادی دارد. از آنجایی كه یكی از مشكلات عمده تغذیه‌ای  در این دوران وجود باورهای غلط غذایی است، لذا اصلاح باورهای غذایی آن‌ها از طریق رسانه‌های گروهی از اهمیت بسزایی برخوردار است. برای دستیابی به جامعه‌ای سالم و خلاق و پویا باید آموزش تغذیه‌ای در همه ابعاد آن صورت گیرد. در موارد فردی باید از طریق مشاوره با متخصصان تغذیه، رژیم‌های غذایی اصلاح شوند و در موارد گروهی توصیه می‌شود كه نوجوانان برای پیشگیری از سوءتغذیه از راهنمای غذایی ذیل كه تمامی گروه‌های غذایی را دارد، در برنامه غذایی روزانه خود استفاده نمایند

 

1 ـ گروه نان و غلات: روزانه 11ـ9 واحد

.

یك واحد از شیر و ماست برابر است با یك لیوان / یك واحد از پنیر برابر است با  45ـ30 گرم /  یك واحد از كشك برابر است با یك چهارم لیوان /  یك واحد از دوغ برابر است با 2 لیوان

یك واحد سبزی برابر است با  1 لیوان سبزی خام /  برابر است با نصف لیوان سبزی پخته / برابر است با یك عدد سیب‌زمینی متوسط

یك واحد گوشت برابر است با  2 تا 3 تكه خورشتی (90ـ60 گرم) گوشت قرمز، ماكیان و ماهی پخته شده /  30 گرم گوشت برابر است با یك عدد تخم مرغ یا نصف لیوان حبوبات پخته یا 2 قاشق غذاخوری از مغزهای پسته و فندق و گردو  و ... 

مشكلات ناشی از تغذیه ناسالم

1 ـ كم‌وزنی و لاغری كه بیش‌تر ناشی از تصور غلط نوجوانان از تناسب اندام است و به دنبال آن بعضی اقدام به رژیم سخت و خودسرانه می‌كنند كه سلامت آینده آنان را به خطر می‌اندازد. بویژه در دختران كه دوران مهم بارداری و شیردهی را به دنبال دارند، این مسئله ممكن است باعث قاعدگی نامنظم و یا عدم قاعدگی آنها شود. همچنین در تولید مثل و باروری آنها تداخل كند.

 ـ آكنه (جوش صورت) كه مشكل 80% نوجوانان است بیشتر تحت تاثیر عوامل هورمونی، استرس، فازهای قاعدگی و ژنتیك رخ می‌دهد. استفاده از مواد غذایی مانند مغزها در بروز آن تاثیر زیادی ندارند. مطالعات نشان داده است كه ارتباطی قوی بین دریافت غذا و بروز آكنه وجود ندارد. اما ارتباط آن با كمبود دریافت مواد مغذی مانند ویتامین ای و روی شناخته شده است.

توصیه‌های تغذیه‌ای

برنامه غذایی نوجوانان باید شامل تركیبی از غذاهای مختلف در گروه‌های اصلی غذایی باشد.

سه وعده اصلی غذایی با تاكید بر مصرف صبحانه و دو میان وعده توصیه می‌شود. در میان وعده‌ها به جای استفاده از مواد غیرمغذی و بعضا كالری‌زا مثل نوشابه‌ها، چیپس، كیك‌ها از مواد غذایی مغذی مانند شیر، نان، پنیر، خشكبار، میوه‌ها و مغزها استفاده شود.

جهت پیشگیری از كم وزنی و لاغری از انجام هر گونه رژیم خودسرانه به شدت خودداری شود و تحت نظر متخصصین تغذیه اقدام شود. جهت پیشگیری از اضافه وزن و چاقی ضمن توصیه به فعالیت های روزانه استفاده از یك رژیم غذایی صحیح و متعادل تحت نظر متخصص تغذیه ضروری است.

برای جلوگیری از كم خونی ناشی از فقر آهن  مواد ذیل توصیه می‌شود:

2 ـ استفاده از مواد غذایی دارای ویتامین  ث انواع سبزی‌های تازه، فلفل سبز، گوجه‌فرنگی  كلم، میوه‌های تازه بخصوص پرتقال ، لیمو و سایر مركبات همراه با غذا كه سبب می‌شود آهن بیشتر جذب شود.

یکشنبه 28 فروردین 1390

تغذیه سالمندان

نویسنده: موسی نایینی   

تغذیه سالمندان

 

 

با توجه به پیشرفت‌های علم پزشكی و بهداشتی متوسط عمر انسان افزایش یافته و در كشورهای پیشرفته، این میزان افزایش بیش‌تر است. پیرشدن و سالخوردگی با كاهش تدریجی فعالیت‌های فیزیكی و افزایش بیماریهای مزمن همراه می‌شود و به نظر می‌رسد كه بهبود تغذیه تا حد زیادی قادر است از این مشكلات پیشگیری كند و یا آن‌ها را تخفیف دهد. به همین دلیل یكی از مسائل مهم سالمندان، مسائل پزشكی و بهداشتی از جمله وضعیت تغذیه آنهاست. با افزایش سن، نیاز آنها به انرژی كاهش یافته و تمایل به مصرف غذا كمتر می‌شود. در این حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگیرد، میزان دریافت مواد مغذی ضروری در آن‌ها پایین‌تر از حد مطلوب خواهد بود. در این بحث به بررسی بعضی از مشكلات تغذیه‌ای سالمندان و نیز نیازهای تغذیه آنها خواهیم پرداخت.

عوامل مؤثر در ایجاد مشكلات تغذیه‌ای سالمندان

1 ـ عوامل جسمانی: مانند كاهش كل انرژی مورد نیاز، بیماریهای مزمن، بی‌اشتهایی، تغییر حس چشایی، خرابی دندان‌ها، بی‌تحركی، ناتوانی جسمی‌، مشكلات گوارشی، تداخلات دارویی و یا تداخل غذا و داروها

2 ـ مشكلات روحی و روانی: افسردگی، تنهایی، از دست دادن همسر

3 ـ مشكلات اقتصادی: درآمد كم، كمبود امكانات برای تهیه و طبخ غذای مناسب و زندگی در آسایشگاه

نیازهای تغذیه‌ای سالمندان

میزان انرژی مورد نیاز :

با افزایش سن میزان نیاز به انرژی كاهش می‌یابد كه می‌تواند به دلیل كاهش فعالیت جسمی‌، كاهش توده عضلانی و فعال بدن باشد. در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشكلات و عوارضی مانند چاقی، فشارخون، بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود. میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت بوده و براساس وزن، قد، شرایط فیزیكی و سلامتی وی محاسبه می‌شود.

میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان :

با افزایش سن علاوه بر كاهش توده عضلانی، ذخیره پروتئینی بدن نیز كاهش می‌یابد و میزان نیاز به پروتئین با افزایش سن نه تنها كاهش نیافته بلكه ثابت مانده و یا افزایش می‌یابد. بویژه در صورت ابتلا به بیماری‌ها و یا عفونت‌ها كه این مسئله بسیار مهم می‌باشد. توصیه می‌شودچهل تا شصت درصد از انرژی دریافتی روزانه سالمندان از پروتئین‌ها به ویژه پروتئین‌های با كیفیت بالا تامین شود.

میزان مایعات مورد نیاز سالمندان:

توجه به دریافت كافی مایعات در سالمندان از مسائل مهم می‌باشد. علایم كمبود آب در بسیاری از سالمندان ممكن است به صورت خشكی لب‌ها، گودافتادن چشم‌ها، تب، یبوست، كاهش حجم ادرار و تهوع باشد كه این مسئله در مورد سالمندانی كه در مناطق گرم زندگی می‌كنند بیشتر شایع است. استفاده از داروهای ادرارآور نیز از عوامل مؤثر در ایجاد كم‌آبی در سالمندان می‌باشد. بنابراین توجه به مصرف كافی آب و مایعات در این دوران اهمیت ویژه‌ای دارد.

ویتامین‌ها و مواد معدنی:

اغلب سالمندان علاقه زیادی به مصرف مكمل‌های ویتامینی دارند كه باید به این مسئله توجه شده و از مصرف بیش از حد نیاز این مكمل‌ها خودداری شود.

در مورد ویتامین‌های محلول در آب، معمولا كمبودی در سالمندان دیده نمی‌شود. مگر در سالمندان الكلی كه كمبود ویتامین ب 1  می‌تواند وجود داشته باشد و یا سالمندانی كه دچار سوء‌تغذیه هستند. همچنین ممكن است بعضی از سالمندان به علت مشكلات دندان و یا مشكلات گوارشی از خوردن سبزیجات و میوه‌جات پرهیز كنند درحالیكه این منابع غذایی تامین كننده ویتامین ث هستند و یا مصرف زیاد آنتی بیوتیك‌ها می‌تواند در سالمندان كمبود  ویتامین كا  ایجاد كند.

كمبود ویتامین D ممكن است در سالمندان به ویژه آنهایی كه از نور آفتاب دور هستند بوجود آید. در مورد مواد معدنی باید گفت با رعایت یك برنامه غذایی صحیح می‌توان مواد معدنی مورد نیاز سالمندان را تا حد زیادی تامین كرد. فقط باید به میزان كلسیم دریافتی كه معمولا مقدار مصرف آن در سالمندان به میزان توصیه شده نمی‌رسد توجه شود. عوامل متعددی در كمبود كلسیم در سالمندان نقش دارند. از جمله میزان جذب روده‌ای كلسیم، كار كلیه‌ها، متابولیسم استخوان‌ها، اثرات متقابل مواد مغذی بر یكدیگر و بر داروها، كم‌تحركی و عدم مصرف كافی لبنیات به دلیل عدم تحمل به لاكتوز در صورتی كه شیر و لبنیات  به مقدار كافی مصرف نشود ممكن است نیاز به مصرف مكمل كلسیم باشد كه البته تشخیص آن باید توسط پزشك و متخصص تغذیه صورت گیرد. در مورد سدیم هم باید در سالمندانی كه مبتلا به فشارخون،‌ مشكلات قلبی، كلیوی و دیابت هستند محدودیت‌هایی اعمال شود.

به طوركلی سالمندان عزیز باید اصول كلی زیر را مد نظر داشته باشند:

1 ـ مراجعه به موقع به پزشك و متخصص تغذیه جهت بررسی وضعیت سلامت و تغذیه و پیروی از یك برنامه غذایی صحیح

2 ـ توجه و رسیدگی مناسب به بهداشت دهان و دندان

3 ـ مصرف 6 ـ 5 لیوان آب در روز

4 ـ استفاده از تمام گروههای غذایی و ایجاد تنوع غذایی در برنامه روزانه

5 ـ مصرف مقادیر كافی میوه جات و سبزیجات

6 ـ استفاده از نان‌های سبوس‌دار

7 ـ محدود كردن مصرف غذاهای چرب و شیرینی‌ها

8 ـ مصرف كافی لبنیات مثل شیر و ماست

9 ـ سالمندانی كه دچار بی خوابی هستند از مصرف قهوه و چای در بعدازظهر و شب خودداری كنند و یك فنجان شیر گرم قبل از خواب مصرف كنند.

10 ـ از مصرف چای تا 2 ساعت بعد از غذا اجتناب كرده و در صورت امكان از لیموترش تازه در كنار غذا جهت جذب بهتر آهن غذا استفاده كنند.

11 ـ قرار گرفتن در معرض نور آفتاب به مدت نیم ساعت در روز و استفاده از لباس‌های رنگ روشن.

12 ـ به كلیه سالمندان محترم توصیه می‌شود با توجه به شرایط بدنی خود، نرمش و تحرك روزانه را هر چند كم آغاز كنند. حتی 20 دقیقه پیاده‌روی سبك در هوای آزاد می‌تواند در ایجاد نشاط و سلامت سالمندان بسیار مؤثر واقع شود و برای انجام فعالیت‌های سنگین هم بهتر است ابتدا با پزشك خود مشورت كنید.

یکشنبه 28 فروردین 1390

چاقــــی

نویسنده: موسی نایینی   

چاقــــی

 

1ـ چاقی یك بیماری مزمن است و مثل هر بیماری مزمن دیگری  درمان آن نیاز به زمان دارد.    
2ـ هرگز در درمان چاقی خود از دارو استفاده نكنید، چرا كه دارو غذا نیست و در هر حال دارای عوارضی می‌باشد.
3ـ در درمان چاقی خود هیچگاه عجله نداشته باشید، یادتان باشد كه رژیم غذایی با كاهش وزن تدریجی علاوه بر اینكه قابل تحملتر است، عوارضی نداشته، تقریباً غیر قابل بازگشت می‌باشد.
4ـ چاقی با بسیاری از بیماریها چه مستقیم و چه غیرمستقیم ارتباط دارد مانند: هیپرتانسیون (افزایش فشار خون)، آترواسكلروز (سخت‌شدن جدار رگها)، بیماریهای كبدی و صفراوی (بیشتر سنگ كیسة صفرا)، آرتریت‌ها از جمله آرتروز (استخوانهای هر شخص برای وزن سلامت او طراحی شده است)، اختلالات تنفسی، نقرس، واریس، نازایی، مسمومیت حاملگی، هیرسوتیسم (پرمویی زنان)، چربی بالای خون، فتق و از همه مهمتر احساس محرومیت اجتماعی و حقارت (البته در چاقیهای شدید)

 

5ـ چاقی باعث كاهش عمر می‌شود، بطوریكه شركت بیمة عمر متروپولیتن آمریكا به ازای هر اینچ (5/2سانتیمتر) دور شكم بزرگتر از دور سینه دو سال و به ازاء هر چهار كیلوگرم اضافه وزن یك سال كاهش عمر درنظر می‌گیرد.


6ـ در درمان برخی از بیماریها قبل از مصرف دارو رژیم غذایی داده می‌شود و چه بسا با رعایت رژیم غذایی نیازی به مصرف دارو نباشد. از جملة این بیماریها می‌توان از: افزایش فشار خون، افزایش قند خون و افزایش چربی خون نام برد.
7ـ علل چاقی : الف) فشارهای درونی، استرسها و افسردگیها
ب) ثانویه به بیماریهایی ازقبیل : هیپوتیروئیدیسم (كم‌كاری تیروئید)، اختلالات هیپوتالاموس و …
ج) مصرف بعضی داروها مثل داروهای ضد بارداری، ضدافسردگی و ضداضطراب و كورتون‌ها
د) اختلال تغذیه‌ای (دریافت بیشتر انرژی و كمی فعالیت)
ه) ژنتیك: 30% علت چاقیها را شامل می‌شود.
از تمامی این عوامل اختلال تغذیه‌ای و یا اگر بهتر گفته شود عادات بد غذایی از همه مهمتر است، بطوریكه اگر شخصی علاوه بر نیاز روزانه‌اش هر روز یك نان سوخاری (كه بسیار كالری كمی دارد) اضافه بخورد، بعد از 20 سال پانزده كیلوگرم اضافه‌وزن پیدا خواهد كرد.
8ـ درمان‌های چاقی به چهار دستة دارویی، استفاده از وسایل و شیوه‌های مخصوص، جراحی و رژیم‌درمانی تقسیم می‌شوند.
الف) درمان دارویی:
ـ داروهای دیورتیك (ادرارآور): كه به سرعت با ازدست رفتن آب بدن شخص دچار كاهش وزن (دقت كنید: كاهش وزن نه لاغرشدن) می‌شوند كه از نظر علمی نه تنها صحیح نیست بلكه خطرناك نیز می‌باشد. اكثر مؤسساتی كه در تبلیغات خود كاهش وزن سریع را نوید می‌دهند از این روش استفاده می‌كنند.
ـ داروهای هورمونی: مثل داروهایی كه باعث پركاری غدة تیروئید می‌شوند. این داروها نیز با افزایش كاتابولیسم (مصرف انرژی یا سوخت) باعث كاهش وزن و همچنین لاغرشدن می‌شوند كه این روش نیز به دلیل اینكه در روند طبیعی بدن اختلال ایجاد می‌كند، ازنظر علمی صحیح نبوده خطرناك می‌باشد.
ـ داروهای ملین: این داروها با دفع مواد غذایی بدن و جلوگیری از جذب مواد باعث كاهش وزن می‌شوند كه واضح است در درازمدت باعث سوءتغذیه و كمبود بعضی مواد موردنیاز بدن خواهند شد. ضمن اینكه خود نیز عوارضی از قبیل شكم‌درد و … دارند.
این داروها همانگونه كه از نامشان پیداست با كاهش دادن اشتهای شخص باعث كم‌خوردن و كاهش دریافت انرژی می‌شوند. عوارض آنها بیشتر سوء‌تغذیه، ریزش مو، ضعف و افسردگی می‌باشد. سرگروه این داروها که در ایران زیاد مصرف میشود فن فلورامین میباشد که از سال 1998 مصرف آن به دلیل ایجاد عوارض روی دریچه های قلب ، در آمریکا ممنوع شده و از فارماکوپه آمریکا حذف شده است .

ـ داروهایی كه مانع جذب چربی می‌شوند: این داروها كه امروزه موردمصرف زیادی پیدا كرده و تبلیغات زیادی در مورد آن انجام می‌شود با اتصال به چربی مواد غذایی مانع جذب آنها می‌شود و بدینوسیله كالری كمتری به بدن می‌رسد. به دلیل اینكه در رژیم غذایی افراد ایرانی بر خلاف غربیها مواد نشاسته‌ای بیشتر است، مصرف آنها كاملاً مؤثر نبوده همچنین این داروها برخلاف تبلیغات انجام شده روی چربی بافتهای بدن تأثیری ندارد. لذا فقط تا زمان مصرف مؤثر بوده ضمن اینكه به دلیل عدم جذب ویتامینهای محلول در چربی مثل ویتامین K,A,D,E شخص دچار كمبود این ویتامین‌ها شده و همچنین این داروها قیمت بالایی دارند. در حال حاضر تحقیقات روی این داروها انجام می‌شود كه دارویی ساخته شود كه روی چربی بافت بدن هم مؤثر باشد. اگر چنین دارویی ساخته شود جای تمامی رژیمهای تغذیه‌ای را خواهد گرفت.

ب) استفاده از وسایل و شیوه‌های مخصوص: عبارتند از: سونا، ترموتراپی (استفاده از گرمای موضعی) ماساژ درمانی، كمربند لاغری، طب سوزنی، كرمها، پمادها، ژلها، گوشوارة لاغری كه همگی اینها از نظر علم پزشكی و تغذیه مورد قبول نمی‌باشند و همگی كمابیش باعث ایجاد عوارض می‌شوند. ضمناً بیشتر این راهها بجای كاهش وزن یا لاغری فقط باعث كاهش سایز می‌شوند.
ج) درمانهای جراحی: در موارد چاقی‌های بسیار شدید انجام می‌شود. شامل برداشتن قسمت‌هایی از روده یا معده، بالون‌گذاری داخل معده برای كاهش حجم آن و برداشتن چربی زیر پوست شكم با ساكشن یا لیزر كه همگی اینها به دلیل عوارض شدیدی كه دارند زیاد مورد توجه نیستند.
د) رژیم درمانی:
ـ آب درمانی: یكی از روشهای قدیمی است و بعد از پایان دوره به دلیل محرومیت شدید غذایی اختلالات گوارشی بهمراه دارد. علاوه بر عوارض شدید جسمانی فقط برای مدت كوتاهی می‌تواند قابل تحمل باشد.
ـ كاهش وزن از طریق ورزش: ورزش یكی از روشهای بسیار مناسب برای برخورداری از جسم سالم و وزن ایده‌آل است. كاهش وزن فقط از طریق ورزش مشكل و دشوار است چرا كه مثلاً برای كاهش یك كیلوگرم وزن باید 20 ساعت پیاده‌روی كرد.
ـ كاهش وزن از طریق رژیم غذایی: حذف یك وعدة غذایی مثل صبحانه یا شام از جملة این روشهاست كه با حذف صبحانه فرد دچار افت قند خون طی روز و كاهش كارآیی روزانه و پرخاشگری شده و درضمن در وعده‌های بعدی با پرخوری جبران می‌شود. ضمن اینكه سوء‌تغذیه نیز از عوارض آن است. بهترین شیوه در این مورد، رژیم غذایی بر مبنای علمی آن است كه در آن تمام مواد مورد نیاز بدن در رژیم غذایی تأمین میشود.
ـ كاهش وزن از طریق رژیم غذایی همراه با ورزش: این روش بهترین و اصولی‌ترین روش برای كاهش وزن و داشتن وزن ایده‌آل است. در این روش از یك رژیم غذایی برنامه‌ریزی شده همراه با ورزش متعادل (مانند پیاده‌روی) استفاده می‌شود. این روش سلامت جسم و روح را به ارمغان می‌آورد و عوارضی مانند ریزش مو و چروكیدگی پوست و … را درپی نخواهد داشت. در طی رژیم باید عادات غذایی گذشته را ترك كنید و به عادات غذایی جدید انس بگیرید كه این مهمترین اصل در درمان چاقی است.
با توجه به موارد فوق بهترین و سالمترین راه حل ارائه‌شده در مورد درمان چاقی این موارد می‌باشد:
الف) رژیم غذایی صحیح ب) ورزش مناسب و كافی ج) تغییر رفتار و اصلاح عادات بد غذایی


9ـ در هر رژیم غذایی صحیح باید این گروههای غذایی وجود داشته باشد: شیر و لبنیات، حبوبات و غلات، میوه و سبزیجات، گوشت

10ـ رژیم غذایی باید:
ـ تأمین كنندة انرژی مورد نیاز روزانه باشد.
ـ تأمین كنندة ریزمغزیها باشد(موادی كه به مقدار بسیار كم باید در غذا وجود داشته باشد)
ـ بر اساس فرهنگ غذایی ایرانی باشد.
ـ تنوع لازم را داشته باشد.
11ـ در یك رژیم غذایی اصولی كاهش وزن تدریجی است. بطوریكه حداكثر یك كیلوگرم در هفته مجاز به كاهش وزن می‌باشیم. به همین دلیل باید حوصله داشته و با دقت برنامة خود را اجرا كنید. ضمناً اگر قبل از رژیم عكسی از خود داشته باشید بهتر خواهد بود. توجه داشته باشید با كاهش وزن (درحقیقت رسیدن به وزن ایده‌آل) جوانتر هم به نظر خواهید رسید

شنبه 27 فروردین 1390

رژیم غذایی درفشار خون بالا

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی درفشار خون بالا

 

چاقی و اضافه وزن مسلماً با فشارخون بالا ارتباط دارد. شیوع این مشكل در افراد جوان دچار اضافه وزن دو برابر و در افراد مسن و چاق 50 درصد بیشتر از افراد دارای وزن طبیعی است. در مردان به ازای هر 10 درصد افزایش وزن، فشار خون 6/6 میلیمترجیوه بالاتر می‌رود.

اكثر افراد مبتلا به پرفشاری علایمی ‌ندارند، اما این مشكل  می‌تواند سبب آسیب حاد یا مزمن به بخش‌های مختلف بدن شود. در مغز این مشكل به مویرگ‌های خونی آسیب می‌رساند، در نتیجه سكته مغزی بروز می‌كند. در چشم‌ها، پرفشاری سبب آسیب به مویرگ‌های خونی و بروز اختلال بینایی و در كلیه‌ها نیز سبب نارسایی كلیه می‌شود. ممكن است علایمی‌‌ از قبیل سردرد، دردهای قفسه سینه و تنگی نفس نیز بروز كند.

مواردی از پرفشاری كه در حد مرزی هستند، اغلب بدون درمان باقی می‌مانند. درمان غیردارویی شامل: ‌كاهش نمك در رژیم غذایی، ترك سیگار، انجام ورزش منظم و استفاده از روش‌های شل‌كردن عضلات است. داروهای ضد فشارخون نیز ممكن است تجویز شوند.

چه غذاهایی مفید هستند ؟

عموما اعتقاد پزشكان به این است كه افراد دچار پرفشاری، نیاز به كاهش دریافت سدیم دارند. پتاسیم و كلسیم اضافی نیز می‌تواند به كاهش فشارخون كمك كند.

ـ موز، زردآلو، انجیر، گریپ‌فروت، هلو، انگور و آلو میوه‌هایی سرشار از پتاسیم هستند و سیب‌زمینی، سیر، براكلی، كدو سبز، قارچ و گوجه‌فرنگی و سبزی‌ها سرشار از پتاسیم هستند. حبوبات نیز از این نظر غنی‌اند.

میوه‌ها و سبزی‌ها دارای مقدار كم ‌سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند. در مطالعات مقایسه‌ای میان گیاه‌خواران با افراد غیرگیاه‌خوار، مشاهده شده است كه متوسط فشارخون گیاه‌خواران كمتر است. یكی از علل این تفاوت را دریافت بیشتر پتاسیم در گیاه‌خواران دانسته‌اند.

ـ مركبات، توت‌ها و سبزی‌های دارای برگ سبز، ‌منابع خوب ویتامین ث هستند . دریافت كم این ویتامین با پرفشاری ارتباط دارد. مصرف مكمل ویتامین ث  درافراد دچار پرفشاری و همچنین افراد سالم سبب كاهش فشارخون می‌شود.

ـ گوشت و مرغ طبخ شده بدون نمك برای افراد دچار پرفشاری توصیه می‌شود. برای معطركردن گوشت می‌توان از سبزیهای معطر، ادویه‌ها و میوه‌ها استفاده كرد. به عنوان مثال برای گوشت گوسفند از مرزنگوش و مریم گلی، برای مرغ از شوید و ترخون و برای جگر از پرتقال می‌توان استفاده كرد.

ـ ماهی تازه، ‌منجمد یا كنسروشده بدون آب نمك خوب هستند. می‌توان ماهی را با برگ‌بو، شوید، فلفل قرمز و سیاه، ادویه‌ها، مركبات، سس‌های خانگی بدون نمك و سایر سبزی‌ها معطر كرد. ماهی‌های حاوی اسیدهای چرب مفید از قبیل حلوا، قزل‌آلا و قباد  چندین بار در هفته توصیه می‌شوند.

ـ‌ سبزی‌های ریشه‌ای از قبیل سیب‌زمینی، همچنین برنج، ماكارونی، رشته‌ها و حلیم‌ بدون نمك و همچنین مواد نشاسته‌ای دارای سدیم كم هستند و می‌توان به عنوان پایه‌ای برای وعده غذایی از آنها استفاده كرد.

ـ دانه كنجد و سبزی‌های برگ سبز، منابع كم سدیم و تامین كننده كلسیم هستند.

ـ سیر نیز به كاهش فشارخون كمك می‌كند.

از چه غذاهایی باید پرهیز كرد؟

ـ از سوسیس، كالباس، كنسرو گوشت، برگرها و سایر فرآورده‌های گوشتی به علت دارا بودن مقادیر بالای سدیم باید پرهیز كرد. سبزی‌های كنسروشده در آب نمك، زیتون شور، چیپس و سایر تنقلات شور نیز نباید مصرف شوند.

ـ ماهی دودی یا كنسروشده و تن ماهی سرشار از سدیم هستند.

ـ سس‌ها، ‌سوپ‌ها، قرص‌های گوشت، كنسرو لوبیا و سایر غذاهای آماده مصرف می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.

ـ مصرف الكل با فشاربالا ارتباط داشته و می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.

ـ در طبخ به جای كره و روغن نباتی جامد بهتر است از روغن زیتون، سویا و كانولا استفاده كرد.

ـ مواد حاوی كافئین از قبیل قهوه، چای، نوشابه‌های كولا و شكلات، سبب افزایش فشارخون می‌شوند و باید در حد اعتدال مصرف شوند.

چند نكته :

ـ كاهش وزن و حفظ وزن طبیعی از اركان اساسی هر برنامه طراحی شده جهت مقابله با پرفشاری هستند.

ـ نیاز روزانه یك فرد بزرگسال به نمك یك دهم قاشق چای‌خوری است. مقادیر بیشتر نمك فقط در شرایط آب و هوایی گرم و یا در طول شیردهی لازم است. در این موارد یك قاشق چای خوری نمك كافی خواهد بود.

ـ برای كاهش فشارخون پیاده روی سریع 30 تا 45 دقیقه در روز  و  3 تا 5 بار در هفته توصیه می شود.

ـ مصرف سیگار سبب تشدید پرفشاری شده بنابراین توصیه به ترك سیگار می‌شود.

شنبه 27 فروردین 1390

رژیم غذایی درسرطان ها

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی درسرطان ها

 

زمانی تصور می‌شد كه رژیم‌های غذایی نقشی در مرگ‌های ناشی از سرطان ندارند. امروزه محققان ثابت كرده‌اند كه رژیم غذایی روزانه افراد نقش مهمی‌‌ در پیشگیری، بروز و درمان انواع سرطان‌ها ایفا می‌كند. با پذیرش این حقیقت كه انسان هر روزه ملزم به مصرف غذا می‌باشد و به دلیل تعداد و تنوع سرطان‌هایی كه بطور بالقوه با رژیم غذایی در ارتباط هستند، می‌توان گفت كه در حدود یك سوم سرطانهایی كه در نهایت منجر به مرگ می‌شوند با آنچه كه می‌خوریم در ارتباط هستند. تاثیر تحولاتی كه امروزه در نوع زندگی و عادات غذایی مردم صورت گرفته است را نمی‌توان در ایجاد چنین بیماری‌هایی نادیده گرفت.

بدون شك استعداد ابتلا به سرطان در افراد مختلف به دلیل تفاوت‌های زمینه‌ای و ذاتی با یكدیگر متفاوت است و علاوه بر ویژگی‌های وراثتی، ‌عوامل بیرونی نیز در ایجاد سرطان‌ها تاثیر بسزایی دارند. با وجود شیوع روزافزون سرطان در سراسر دنیا هر روزه خبرهای امیدوار كننده‌ای درباره این بیماری‌ها می‌شنویم. اگر نمی‌توانیم در عوامل محیطی خود تغییری ایجاد كرده و یا اگر نمی‌توانیم بر محیط زیست و عوامل تهدیدكننده موجود در آن غلبه كنیم، اما می‌توانیم با اصلاح و متعادل ساختن الگوهای غذایی خود در طول زندگی احتمال ابتلا به سرطان را در خود به میزان قابل ملاحظه‌ای كاهش دهیم.

مطالعه جمعیت‌هایی كه از یك منطقه به منطقه دیگر مهاجرت می‌كنند و در نتیجه مهاجرت، فرهنگ غذایی خود را نیز تغییر می‌دهند، ‌نشان داده است كه این مردم در اثر تغییر الگوی غذایی و پذیرش الگوی جدید، در معرض ابتلا به سرطان‌های شایع در منطقه قرار می‌گیرند.

بین تغذیه و رژیم غذایی با سرطان ارتباطی پیچیده وجود دارد. غذایی كه می‌خوریم به طور بالقوه می‌تواند حاوی مواد سرطان‌زا و پیش‌ساز سرطان و یا بالعكس دارای مواد ضدسرطانی باشد.

ماهیت سرطان و ارتباط آن با رژیم غذایی در مناطق مختلف متفاوت است. از این رو نمی‌توان دستورالعمل‌های یكسان را برای تمام مردم پیشنهاد كرد. به طور مثال در كشورهای صنعتی شمال آمریكا و اروپا مشكل بیش‌بود تغذیه‌ای (over nutrition)  در بروز سرطان‌ها مطرح می‌باشد و بنظر می‌رسد كه رژیم‌های پرچربی و پركالری رایج در این كشورها با شیوع روزافزون انواع مختلف سرطانها در ارتباط باشد. در مقابل، ماهیت مشكل در كشورهای در حال توسعه اساساً متفاوت است. آنچه كه در این كشورها مساله‌ساز می‌باشد كمبودهای تغذیه‌ای (Under Nutrition) و محدودیت تنوع در الگوی غذایی است. در چنین الگویی میزان ویتامین‌ها و مواد مغذی كه برای سلامت افراد ضروری هستند ناكافی است. علاوه بر آن مشكلات مربوط به انبار و نگهداری غذا نیز كیفیت غذای مصرفی این مردم را به میزان قابل توجهی كاهش می‌دهد.

تفاوت در ماهیت رابطه سرطان و رژیم غذایی بین ملل مختلف ایجاب می‌كند كه دستورالعمل‌های اجرایی برای هر ملتی با توجه به خصوصیات آن جمعیت پیشنهاد شود. در ادامه خلاصه‌ای از دستورالعمل‌های توصیه شده توسط سازمان‌های حمایتی، ‌محققان، آژانس‌های دولتی و ارگان‌های بهداشتی كه قابل استفاده برای عموم مردم می‌باشد، آورده شده است.

1 ـ رژیمی‌متنوع داشته باشید. به خاطر داشته باشید كه مواد مغذی مورد نیاز شما تنها از یك یا دو منبع تامین نشود. در رژیم روزانه خود از تمام گروه‌های غذایی: میوه‌ها، سبزیها، غلات، گوشت، محصولات لبنی و استفاده كنید.

2 ـ وزن خون را همواره در حد متعادل نگه‌دارید.  چاقی عامل اصلی بوجود آورنده بسیاری از بیماری‌ها از قبیل بیماری‌های قلبی، ‌عروقی، فشارخون، دیابت و زمینه‌ساز بعضی از سرطان‌ها است.

3 ـ مصرف چربی زیاد، ‌غذاهای حاوی چربی اشباع شده و كلسترول را محدود كنید. رژیمی‌كه چربی آن بالاست می‌تواند خطر ابتلا به سرطان‌های پستان، ‌پروستات، كولون و ركتوم را افزایش دهد.

4 ـ میزان غذاهای نشاسته‌ای و فیبری را در رژیم خود افزایش دهید. به آسانی می‌توان مقدار نشاسته و فیبر رژیم را با خوردن میوه‌ها، ‌سبزی‌ها، سیب‌زمینی، دانه‌ها، نان‌ها و غلات كامل افزایش داد. یك رژیم پرفیبر احتمال ابتلا به سرطان كولون و ركتوم را كاهش می‌دهد.

5 ـ مصرف شیرینی را محدود كنید. الگوهای غذایی حاوی شیرینی و غذاهای شیرین، اغلب پرچرب، با كالری زیاد و تهی از مواد مغذی و معدنی می‌باشند كه چنین رژیمی‌زمینه‌ساز بروز بعضی از سرطان‌ها است.

6 ـ نمك رژیم غذایی خود را تا حد ممكن كاهش دهید.

7 ـ مصرف نوشابه‌های الكلی را قطع كنید. مصرف الكل می‌تواند منجر به سرطان دهان، حلق، مری و كبد شود. میزان ابتلا به سرطان در الكلی‌هایی كه سیگار می‌كشند چندین برابر است.

چه غذاهایی را انتخاب كنیم؟

با انتخاب و گنجاندن غذاهای زیر در الگوی غذایی روزانه خود می‌توانید احتمال ابتلا به سرطان را كاهش دهید.

ـ  فیبر غذایی: فیبر قسمتی از ساختمان سلول گیاهی است كه دستگاه گوارش انسان قادر به هضم آن نمی‌باشد. فیبر به حركت غذا در لوله گوارش و دفع ضایعات آن از بدن و در نتیجه حفظ سلامت دستگاه گوارش كمك می‌كند. داشتن رژیمی‌كه میزان فیبر آن بالا و چربی آن پایین باشد، احتمال ابتلا به سرطان كولون و ركتوم را می‌كاهد. میزان مصرف فیبر در جوامع امریكایی 11 گرم در روز می‌باشد كه به توصیه انستیتو بین‌المللی سرطان NCI این میزان باید به 30 ـ 20 گرم در روز افزایش یابد. NCI  مصرف بیش از 35 گرم فیبر در روز را توصیه نمی‌كند زیرا مصرف بیش از این میزان می‌تواند اثرات نامطلوبی به وجود آورد.

برای یافتن فیبر مورد نیاز، به جای مكمل‌های فیبری مصنوعی، از منابع غذایی غنی از فیبر استفاده كنید. به این منظور انواع نان ها، ماكارونی‌ها و غلات تصفیه نشده را در رژیم خود بگنجانید. سعی كنید مصرف محصولاتی كه از آردهای تصفیه شده ساخته می‌شوند را كم كنید.

سیب درختی، هلو، گلابی و حتی سیب‌زمینی را با پوست و محصولاتی كه از آردهای تصفیه شده ساخته می‌شوند را كم مصرف كنید. لوبیا و نخود پخته منابع بسیار خوبی از فیبر هستند. غذاهای پرفیبر معمولا چربی پایینی دارند.

ـ در رژیم غذایی روزانه خود تا حد امكان از گوشت‌های كم چرب استفاده كنید. قبل از این كه گوشت را بپزید تمام چربی‌های قابل رویت آن را جدا كنید و دور بریزید و اگر چربی باقی ماند، قبل از خوردن آن را جدا كنید. مصرف ماهی را افزایش دهید. گوشت سفید را به جای گوشت قرمز استفاده كرده و قبل از پخت، پوست و چربی آن را جدا كنید.

ـ میوه‌ها و سبزی‌ها را جایگزین تنقلات سرخ‌شده و پرچرب كنید.

ـ به جای مواد لبنی پرچرب (شیر كامل، ‌خامه، سرشیر و) از محصولات لبنی كم‌چربی استفاده كنید. این گروه از مواد غذایی منابع خوبی از پروتئین، ویتامین‌ها و مینرال‌ها (مواد معدنی) به ویژه كلسیم هستند كه برای حفظ سلامت فرد مفید می‌باشند.

ـ مصرف غذاهای حاوی ویتامینA ، بتاكاروتن و ویتامینC   احتمال ابتلا به سرطان‌ها را كاهش می‌دهند. میوه‌ها و سبزی‌های زیادی وجود دارند كه دارای مواد فوق می‌باشند. سعی كنید در رژیم غذایی روزانه خود از سبزی‌های برگی شكل سبز تیره، ‌زرد و نارنجی و میوه‌ها بویژه مركبات استفاده كنید.

ـ سبزی‌های خانواده كلم اغلب كاهش دهنده احتمال ابتلا به انواع سرطان‌ها هستند. این سبزی‌ها منابع خوبی از فیبر، ویتامین‌ها و مینرال‌ها می‌باشند. از این خانواده می‌توان به كلم چینی، كلم بروكلی، كلم بروكسل، كلم پیچ، گل‌كلم و كلم‌قمری اشاره كرد.

تغییر عادات غذایی

ـ  لزومی‌ ندارد كه شما برای حفاظت خود در مقابل حمله سرطان، غذاهایی را كه دوست دارید كنار بگذارید. به جای آن سعی كنید در اغلب موارد غذاهایی را انتخاب كنید كه احتمال ابتلا به سرطان را كاهش می‌دهند و مصرف غذاهایی را كه احتمال بروز سرطان را افزایش می‌دهند محدود كنید.

ـ سعی نكنید كه عادات غذایی خود را یك شبه تغییر دهید. میوه‌ها و سبزی‌ها را به تدریج و در طول یك دوره چند هفته‌ای به رژیم خود اضافه كنید.

ـ سعی كنید هر بار كه به خرید می‌روید یكی از مواد غذایی پرچرب را با مشابه كم‌چرب آن جایگزین كنید.

 ـ به جای مواد غذایی كه از آردهای تصفیه شده و غلات فرآینده شده درست شده‌اند مانند نانهای سفید، از محصولاتی با آرد كامل و غلات كامل استفاده كنید.

ـ از روش‌هایی برای پخت غذا استفاده كنید كه نیازی به افزودن روغن نداشته باشد. مانند تنوری كردن، بخارپز كردن و آب‌پزكردن. 

ـ در روش‌هایی مانند كباب‌كردن و بریان‌كردن از تماس غذا با دود جلوگیری كنید. تماس غذا با دود می‌تواند منجر به تولید مواد سرطان‌زا در غذا شود.

ـ سعی كنید غذا  را قبل از كباب یا بریان كردن در فویل بپیچید و آن را از منبع حرارتی دور نگهدارید تا مدت زمان پخت طولانی‌تر شود.

ـ سعی كنید با توجه به برچسب غذاها و میزان چربی، كالری و فیبر در آنها، برای هر روز خود

شنبه 27 فروردین 1390

رژیم غذایی درکم خونی و فقرآهن

نویسنده: موسی نایینی   

رژیم غذایی درکم خونی و فقرآهن

كم‌خونی وضعیتی است كه در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون كاهش یافته و تبادل اكسیژن و دی‌اكسیدكربن بین خون و سلول‌هادچار اختلال می‌شود. از علل ایجادكننده كم‌خونی می‌توان كمبودهای تغذیه‌ای، خونریزی، ناهنجاری‌های ژنتیكی، بیماری‌های مزمن و یا مسمومیت‌های دارویی را نام برد. منظور از كم‌خونی‌های تغذیه ای كم‌خونی‌هایی است كه در اثر دریافت ناكافی مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

از مهم‌ترین مواد مغذی جهت خون‌سازی كه كمبود آن‌ها موجب بروز كم‌خونی می‌شود می‌توان به آهن،‌ ویتامین ب 12 و اسیدفولیك اشاره كرد. از بین آن‌ها كم‌خونی ناشی از فقر آهن یكی از شایع‌ترین كم‌خونی‌های تغذیه‌ای است.

كم‌خونی ناشی از فقر آهن

فقر آهن یكی از شایع‌ترین اختلالات تغذیه‌ای در كشورهای در حال توسعه و مهم‌ترین علت كم‌خونی تغذیهای در كودكان و زنان در سنین باروری است كه با ایجاد گلبول‌های قرمز كوچك و كاهش میزان هموگلوبین مشخص می‌شود كه این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت‌های بهداشتی، كاهش  بهره‌وری در اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماری در مادران و كودكان و بالاخره كاهش ظرفیت جسمی‌ و روانی در بخش بزرگی از جامعه می‌شود.

میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیكی افراد متفاوت است. مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت‌ها به آهن بیشتری نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر كم‌خونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای 6ـ4 ماه اول زندگی كافی است. ولی در مورد نوزادانی كه با وزن كم متولد می‌شوند، ذخایر آهن كم بوده و باید از 3 ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراكی خورانده شود. همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل كه نوزاد را از یك سوم كل خونش محروم می‌كند، خطر فقر آهن را افزایش می‌دهد.  

دلایل فقر آهن

دلایل گوناگونی برای كمبود آهن وجود دارد كه از آن جمله می‌توان به علل زیر اشاره كرد

1 ـ دریافت ناكافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده كه در آن آهن كمی ‌وجود دارد، مانند بعضی از رژیم‌های گیاه خواری.

2 ـ جذب ناكافی آهن در اثر اسهال، كاهش ترشح اسید معده، مشكلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل كلستیرامین، سایمتیدین، پانكراتین، رانیتیدین و تتراسایكلین).

3 ـ افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

4 ـ خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها. كمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

علایم كم‌خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علایم كم‌خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در كم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی).

درمان كم‌خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان كم‌خونی از چند روش استفاده می‌شود كه بهترین و كم‌خطرترین آن‌ها استفاده از مكمل‌های خوراكی است. درمان با نمك‌های ساده آهن مثل سولفات فروی خوراكی كاملا موثر بوده و به شكل قرص، كپسول یا مایع است و باید مصرف آن‌ها تا چندین ماه ادامه یابد.

چنانكه این قرص‌ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بیشتر صورت می‌گیرد، ولی در این حالت سبب تحریك معده و بروز مشكلات گوارشی می‌شوند. عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می‌توان به حداقل رساند، به شرطی كه آهن را با میزان بسیار كم مصرف كرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن كاهش یابند.

ویتامینC  جذب آهن را افزایش می‌دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C به همراه آهن پیشنهاد می‌شود. علاوه بر درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه كرد. جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شكل آهن موجود در آن می‌باشد. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی، پرندگان (آهن هم) بیشتر جذب می‌شود، در حالی كه جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) كمتر می‌باشد. باید توجه داشت كه ویتامینC    جذب آهن سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) را بیشتر می‌كند. مصرف چای همراه یا بلافاصله بعد از غذا می‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد كاهش دهد.

قهوه، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیك) و فیبرهای غذایی جذب آهن را  به علت تشكیل كمپلكس‌های نامحلول كاهش می‌دهند. بنابراین فرآورده‌های حاوی آهن، طی یك ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یك از این مواد نباید مصرف شود.

منابع غذایی آهن دار

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشك (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.

عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آن‌ها:

 ـ اسید سیتریك و اسید اسكوربیك یا ویتامین ث كه در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل كلم، سبزی‌ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند می‌توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

2 ـ اسید مالیك و اسید تارتاریك كه در هویج، سیب زمینی، چغندر، كدوتنبل، گوجه فرنگی، كلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن می‌شوند.

3 ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می‌شود.

توصیه‌های كلی زیر را به كار ببندید:

1 ـ استفاده از غذاهایی كه غنی از آهن می‌باشند.

2 ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب‌فروت، گوجه فرنگی، كلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)

3 ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

4 ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.

5 ـ برطرف كردن مشكلات گوارشی و یبوست.

6 ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراكی مانند خاك، یخ) كه خود از علایم كم خونی فقر آهن می باشند.

7 ـ مشاوره با پزشك و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود كم‌خونی.

8 ـ استفاده از نانهایی كه از خمیر ورآمده تهیه شده‌اند.

9 ـ استفاده از خشكبار مثل توت خشك، برگه آلو، انجیر خشك و كشمش كه منابع خوبی از آهن هستند.

10 ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.

11 ـ شست و شو و ضد عفونی كردن سبزی‌هایی كه استفاده می‌كنید.

12 ـ شستن كامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج

13 ـ مصرف روزانه یك قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

14 ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تكمیلی تا پایان 2 سالگی در كودكان.

  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

javahermarket


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات